سقط در گوسفند و بز؛ آشنایی با توکسوپلاسموز

این بیماری عامل مهم ایجاد کننده التهاب مغز در انسان‌هایی است که از بیماری AIDS رنج می‌برند. بیشتر انسان‌ها بر اثر خوردن گوشت‌های خوب پخته نشده مبتلا می‌شوند، و جابجایی مدفوع گربه می‌‌تواند به عنوان یک عامل ایجاد کننده بیماری مطرح باشد.

سلامت وت ــ توکسوپلاسما گوندی انگل تک یاخته ای است که انتشار جهانی دارد. در بسیاری از کشورها یکی از معمول ترین علل سقط در گوسفندان است. قسمت جنسی چرخه زندگی این انگل فقط در گربه‌های اهلی و وحشی کامل می‌شود.

اووسیست‌هایی که در مدفوع گربه‌ها دفع می‌شوند تا ۱۸ ماه در صورتی که در شرایط خشکی و یا تابش آفتاب قرار نگیرند عفونت زا هستند. قسمت غیرجنسی سیکل زندگی این انگل می‌‌تواند در هر حیوان خون گرمی‌اتفاق بیفتد.

انتقال

گربه‌هایی که تا به حال با این انگل تماس پیدا نکرده اند (به خصوص حیوانات  جوانی که تازه شروع به شکار کرده اند) می‌‌توانند با خوردن حیوانات یا غذایی که به کیست این انگل آلوده هستند ( جوندگان، پرندگان، مواد زائد لاشه‌های کشتارگاه‌ها و جنین‌های سقط شده و جفت‌ها) مبتلا شوند.

گربه‌ها می‌‌توانند تا ۱۰۰ میلیون اووسیست را تا دو تا سه هفته دفع کنند (سه تا ۱۰ روز بعد از خورده شدن اووسیست‌ها).  مدفوع گربه و اووسیست‌ها با آلوده کردن آب، غذا یا چراگاه، توسط نشخوار کنندگان کوچک خورده می‌شوند. جوندگان و پرندگان می‌توانند با خوردن مدفوع گربه و سپس دفع اووسیست‌ها، انگل را منتشر کنند.

انتقال انگل به جنین

اگر یک میش یا بز آبستن باشد و هیچ خاطره ایمنی از مواجهه با توکسوپلاسما نداشته باشد، با خوردن اووسیست‌ها، بعد از ۱۴ روز، جنین آلوده می‌شود. روش دوم آلوده شدن جنین از طریق انتقال مادرزادی بیماری از مادر به فرزندان است.

اهمیت این روش و نتیجه بالینی آن هنوز کاملا مشخص نیست اما ادعا می‌شود که بره‌هایی که با این روش آلوده شده اند بیشتر دچار مرگ و میر شده اند. محققان دیگر اظهار می‌کنند که عفونت مادرزادی نادر بوده و اهمیتی ندارد.

جنین در همه مراحل آبستنی حساس به عفونت است. عفونت در مراحل اولیه آبستنی معمولا سبب مرگ جنین و سقط می‌شود که در آن جنین ممکن است جذب شده، فاسد شود یا مومیایی گردد. عفونت در مراحل انتهایی، می‌‌تواند سبب مرده زایی، یا تولد نوزاد ضعیف شود.

علائم بیماری

میزان سقط می‌تواند بین ۵ تا ۱۰۰ درصد باشد. احتمال دیدن جنین‌های مومیایی شده و مرده زایی در یک گله وجود دارد در حالی که سایر حیوانات در همان گله از نظر بالینی سالم هستند.

ایمنی مادری، زمان مواجهه با انگل، و تعداد اووسیست‌ها میزان سقط در گله را تعیین می‌کنند. میش‌ها یا بز‌هایی که قبل از آبستنی آلوده می‌شوند، اگر مجددا آلوده شوند به ندرت سقط می‌کنند.

گله‌هایی که آلوده به سقط توکسوپلاسمایی هستند، چه به صورت مستقیم و چه غیر مستقیم (آلودگی خوراک با مدفوع گربه) با گربه‌ها در تماس بوده اند.

حضور جنین‌های مومیایی و تغییرات کوتیلدون‌های جفت که در آن کانون‌های سفید کوچک نکروز و کلسیفیکیشن وجود دارد نشان دهنده ابتلا به توکسوپلاسموز هستند.

کنترل

در گله‌هایی که توکسوپلاسموز در آن‌ها تشخیص داده شده است، در طول دوره بره زایی کار زیادی نمی‌توان انجام داد. کنترل سقط هم می‌تواند به وسیله تجویز دارو به صورت پیشگیرانه و هم با استفاده از واکسن‌های زنده تخفیف حدت یافته انجام شود.

نشان داده شده است که خوراندن موننسین با دوز ۱۶٫۸ میلی گرم به ازای هر میش روزانه، سبب کاهش ضرر‌های مربوط به بره زایی شده است. دکوئینات در انگلستان برای کنترل سقط ناشی از توکسوپلاسما در گوسفندان استفاده می‌شود.

این دارو در خوراک میش‌های آبستن به میزان ۲ میلی گرم در هر کیلوگرم وزن بدن روزانه در ۱۴ هفته آخر آبستنی استفاده می‌شود. این دوز دو برابر دوزی است که در بره‌ها و بزغاله‌ها برای کنترل کوکسیدیوز استفاده می‌شود.

مطالعه برای ارزیابی تاثیر لاسا لوسید در کنترل سقط توکسوپلاسمایی در میش‌ها نتوانست تأثیر محافظت این دارو را نشان دهد.

واکسن‌های تخفیف حدت یافته در اروپا و زلاندنو در دسترس هستند و متاسفانه در کشور ما وجود ندارند. حداقل ۱۸ ماه و احتمالاً به صورت مادام‌ العمر ایمنی بسیار خوبی ایجاد می‌کنند.

کنترل طبیعی سقط توکسوپلاسمایی نیز می‌تواند انجام شود. این روش هم به وسیله کاهش خطر تماس حیوان ماده آبستن با اووسیست انگل می‌تواند انجام شود و هم به وسیله تماس عمدی حیوانات ماده غیر آبستن و یا سایر حیوانات جوان گله با گربه‌هایی که اووسیست دفع می‌کنند. در این روش ایمنی محافظت کننده ای ضد عفونت مجدد در دوره آبستنی ایجاد می‌شود.

کاهش تماس می‌تواند با دور کردن همه گربه‌ها از گله یا عقیم کردن گربه‌های ماده برای کاهش جمعیت آن‌ها حاصل شود. همچنین باید مانع دفع مدفوع گربه‌ها بر روی علوفه یا مواد دانه ای یا دفع آن در نزدیکی آب‌ها شد.

لایه بالایی عدل‌های علوفه باید به گوسفندان و بزهای غیر آبستن خورانده شود و مواد دانه ای باید در محفظه‌های فلزی نگهداری گردند. تمام این روش‌ها به کاهش خطر سقط توکسوپلاسمایی کمک می‌کنند.

توکسوپلاسموز در انسان

کاهش اووسیست‌های توکسوپلاسما گوندی، در محیط و گوشت دام برای کاهش خطر توکسوپلاسموز در انسان دارای اهمیت است. تقریبا ۳۰ درصد انسان‌های بالغ در ایالات متحده دارای تیتر آنتی بادی توکسوپلاسما گوندی هستند. زنان بارداری که ایمنی بر علیه این انگل ندارند بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری هستند. این انگل می‌‌تواند بیماری عصبی مادرزادی و کوری در جنین انسان ایجاد کند.
این بیماری عامل مهم ایجاد کننده التهاب مغز در انسان‌هایی است که از بیماری AIDS رنج می‌برند. بیشتر انسان‌ها بر اثر خوردن گوشت‌های خوب پخته نشده مبتلا می‌شوند، و جابجایی مدفوع گربه می‌‌تواند به عنوان یک عامل ایجاد کننده بیماری مطرح باشد.

منجمد کردن گوشت در دمای منفی ۱۲ درجه سانتیگراد به مدت یک روز یا پختن گوشت در دمای۶۷ درجه سانتیگراد، کیست‌های انگل موجود در بافت‌ها را از بین می‌برد. استفاده از مایکروویو مناسب نیست و ممکن است برخی کیست‌ها زنده باقی بمانند.




One thought on “سقط در گوسفند و بز؛ آشنایی با توکسوپلاسموز

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *