سقط در گوسفند و بز؛ آشنایی با تب کیو

بیماری ای که این باکتری در انسان ایجاد می‌کند، آن را بسیار دارای اهمیت می‌کند. اگر چه بسیاری از انسان‌هایی که آلوده می‌شوند علامتی از بیماری نشان نمی‌دهند یا علائم خفیفی بروز می‌دهند اما درصد قابل توجهی (۲۰ درصد) به شدت بیمار شده و به بیمارستان مراجعه کرده و به مدت طولانی ناتوان می‌شوند.

سلامت وت ــ کوکسیلا بورنتی (که عامل ایجاد کننده تب کیو است) یک باکتری داخل سلولی گرم منفی است که می‌تواند طیف وسیعی از حیوانات از جمله نشخوارکنندگان ( گاو گوسفند و بز)، خوک، گربه، سگ، حیوانات وحشی، پرندگان، جوندگان، کنه‌ها و انسان را آلوده کند.

انتقال باکتری

این باکتری می‌تواند در مایعات زایمان، ترشحات واژن، مدفوع و شیر دفع شود. ترشح و دفع باکتری می‌تواند هفته‌‌ها تا ماه‌‌ها پس از آلودگی ادامه یابد. باکتری می‌تواند ماه‌‌ها تا سال‌‌ها در محیط زنده مانده و حیوانات آلوده را به خطری مهم برای عفونت انسان تبدیل کند.

گوسفندها و بزها به طور معمول به وسیله تماس غشاهای مخاطی با مواد سقط شده، آلوده می‌شوند، اما ترشحات واژن یا مایعات آلوده و پرده‌های زایمان طبیعی در گله، مواد دفع شده در هنگام زایمان، و نیز سایر گونه‌های حیوانی، هوای آلوده، خاک، مدفوع، بستر و اسپرم آلوده نیز بیماری را منتقل می‌کنند. کنه‌ها نیز می‌توانند باکتری را دفع کرده و پشم را آلوده کنند.

علائم بالینی

سقط در بزها نسبت به گوسفندان معمول تر است. علاوه بر این، شواهد نشان می‌دهند که بزها تعداد زیادی باکتری را هنگام زایمان یا سقط نسبت به گوسفندان دفع می‌کنند. اما در هر دو گونه، عفونت تحت بالینی می‌‌تواند معمول تر از بیماری تولید مثلی بالینی باشد.

اگر میش یا بز، آبستن بوده و سابقه تماس با باکتری را نداشته باشد، التهاب جفت رخ داده و اگر شدید باشد سقط به علت هیپوکسی و گرسنگی جنین اتفاق می‌افتد. در اوایل یک همه گیری، نرخ سقط در یک گله می‌تواند بین ۵ تا ۳۵ درصد متغیر باشد.

جنین ممکن است در اواخر دوره آبستنی سقط شود، و در یک شیوع گله ای ممکن است مرده زایی و تولد نوزاد ضعیف نیز اتفاق بیفتد.

فلجی و پارگی رحم هنگام سقط در بز‌ها گزارش شده است. سقط در سال‌های بعد، به علت افزایش ایمنی گله معمول نیست اما بعد‌ها می‌تواند مشکلات زیادی در رابطه با اختلالات تولید مثلی به وجود بیاورد. احتمال عدم وجود سقط در گله علیرغم عفونت آندمیک وجود دارد.

درمان

اطلاعات متناقضی درباره تاثیر استفاده از اکسی تتراسایکلین در هنگام شیوع سقط بر روند گسترش بیماری وجود دارد و نیازمند تحقیقات بیشتری است. استفاده طولانی مدت از دارو‌های ضد میکروبی در یک گله آلوده ترشح و دفع باکتری به طور معناداری تحت تاثیر قرار نمی‌گیرد.

امنیت زیستی (بیوسکوریتی)

استفاده از برنامه‌های امنیت زیستی (بیوسکوریتی) برای کاهش گسترش باکتری به خصوص کاهش خطر ابتلای انسان توصیه می‌شود. این روش‌ها شامل این موارد است.

  • سوزاندن یا دفن جنین و جفت سقط شده
  • حداقل ۵ ماه ذخیره مدفوع قبل از استفاده در بستر
  • ضدعفونی محل زایشگاه بعد از برداشتن با دقت مدفوع
  • استفاده از ماسک هنگام کار کردن با حیوانات یا جابجایی مدفوع
  • پوشیدن دستکش هنگام کمک به زایمان
  • رعایت امنیت زیستی با استفاده از لباس‌های محافظ

سایر حیوانات گله، مانند گربه‌های آبستن، می‌توانند منبعی از عفونت باشند. بنابراین برنامه‌های واکسیناسیون باید با برنامه‌های امنیت زیستی همراه باشند. اگرچه هیچ واکسنی برای این باکتری در کشور ما وجود ندارد.

بیماری در انسان (تب کیو)

بیماری ای که این باکتری در انسان ایجاد می‌کند، آن را بسیار دارای اهمیت می‌کند. اگر چه بسیاری از انسان‌هایی که آلوده می‌شوند علامتی از بیماری نشان نمی‌دهند یا علائم خفیفی بروز می‌دهند اما درصد قابل توجهی (۲۰ درصد) به شدت بیمار شده و به بیمارستان مراجعه کرده و به مدت طولانی ناتوان می‌شوند.

بیماری در انسان‌ها می‌تواند به صورت یک پنومونی حاد تیپیک ، تب مواج، التهاب کبد، درد عضلانی شدید و سندرم کوفتگی مزمن باشد. در تب کیو مزمن، افراد مبتلا دچار آندوکاردیت می‌شوند.

درمان بیماری در انسان

تشخیص و درمان سریع به وسیله یک داروی ضد میکروبی موثر ( معمولا داکسی سایکلین) برای بهبودی کامل لازم است.

پزشکان اغلب با این بیماری آشنا نیستند و مبهم بودن علائم ممکن است سبب تاخیر در درمان شود. خطر مرگ به خصوص در مواردی که درمان به تاخیر افتاده و در بیمارانی که سیستم ایمنی آنها ضعیف است، وجود دارد.

پیشگیری بیماری در انسان

افرادی که در شرایط خطرناک کار می‌کنند، باید در مورد علائم بالینی بیماری تب کیو و روش‌های کاهش خطر عفونت با کوکسیلا بورنتی آگاه باشند. انسان‌ها ممکن است به علت کار کردن با جفت آلوده یا بره سقط شده آلوده یا به وسیله انتقال باکتری توسط باد از جایگاه‌ها و خاک الوده بیمار شوند.

در یک همه گیری که در بز‌ها اتفاق افتاده بود، مهمترین فاکتور‌های خطر برای انسان‌هایی که آلوده شده بودند شامل این موارد بود:

  • تماس با جفت
  • سیگاری بودن
  • خوردن پنیر بز
  • استفاده از بز به عنوان حیوان خانگی

به علاوه برای انجام برنامه امنیت زیستی مناسب همانگونه که قبلا شرح داده شد، در صورت امکان، واکسیناسیون انسان‌های در معرض خطر ابتلا به تب کیو باید انجام گیرد. در استرالیا یک واکسن انسانی وجود دارد و کارگران کشتارگاه به طور معمول واکسینه می‌شوند. این واکسن محافظت مادام العمر ایجاد می‌کند.

استفاده از واکسن هم در انسان و هم در حیوانات به همراه برنامه‌های مناسب امنیت زیستی باید خطر بیماری را هم در گوسفند و بز و هم در انسان‌هایی که از آنها مراقبت می‌کنند یا کسانی که با آن‌ها کار می‌کنند کاهش دهد.




دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *