لپتوسپیروز

لپتوسپیروز یا تب شالیزار / آشنایی با یک بیماری مشترک بین انسان و دام

بیماری لپتوسپیروز یکی از گسترش یافته‌ترین بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوانات است.

سلامت وت – این بیماری خطرناک که بین انسان و دام مشترک است، به تب شالیزار نیز نامگذاری شده است. بیماری لپتوسپیروز یکی از گسترش یافته‌ترین بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوانات است.

چهره بالینی این بیماری آنقدر متغیر است که هرگز نمی‌توان تنها بر پایه علائم و نشانیهای بیماری، آن را تشخیص داد.

به همین دلیل تشخیص بیشتر بر پایه اعتماد به آزمایشگاه در نشان دادن و مشاهده عامل بیماری و دقت روشهای سرولوژیکی استوار است.

لپتوسپیروز سگ بیماری واگیرداری است که میزان علائم آن از شکل غیر بالینی تا بسیار شدید متغیر است و توسط باکتری‌های مارپیچی شکل لپتوسپیرا اینرتوگانس ایجاد می‌شود که دارای چند نوع است. که شایع ترین آن لپتوسپیرا کنی کولا و درجه بعد ایکتروهموراژیه است.

 

شرایط وقوع بیماری

بیماری معمولا در سراسر جهان و به طور معمول رخ می‌دهد. دمای مناسب رطوبت و آب آلوده شرایط انتقال باکتری را مساعد می‌کند.

مساعد بودن شرایط آب و هوایی، pH خاک، میزان بارندگی و رطوبت، وجود آبهای راکد و یا باتلاقی، افزایش جمعیت جوندگان ( انواع موش)، خرگوش، خفاش، و نیز گوشتخواران اهلی و وحشی ( سگ روباه گرگ و…) در محیط می‌تواند میزان وقوع بیماری را افزایش دهد.

باکتری لپتوسپیرا می تواند از طریق خراش‌های ریز پوست و یا از محلهایی که پوست زخمی شده و نیز از طریق مخاطات سالم (مخاط لب و دهان و چشم) وارد بدن شود.

شنا در آبهای راکد و آلوده به ادرار حیوانات مبتلا و کار در شالیزار های برنج که محل عبور حیوانات وحشی و جوندگان است و یا تماس با حیوانات مبتلا امکان آلودگی انسان را افزایش می دهد.

نوع اول این بیماری (لپتوسپیرا کانیکولا) از طرریق سگ ها منتقل می‌شود. نوع دوم (ایکتروهموراژیه) نیز از طریق رت ها و موش ها انتقال می‌یابد.

باکتری این بیماری می‌تواند از راه ادرار حیوانات آلوده، تا ماه ها دفع شود. عفونت به دنبال تماس مستقیم یا غیر مستقیم از طریق تماس چشم یا مخاط دهان منتقل شود

بیماری‌زایی لپتوسپیروز

در شکل حاد بیماری پس از ورود لپتوسپیرا به بدن، این باکتری تمام خون حیوان را آلوده می‌کند و سپس از خون خارجْ شده و در اندام ها و بافت های مخالف نظیر کبد طحال کلیه و گره های لنفاوی جاگیری می‌کند.

علائم بالینی لپتوسپیروز

از جمله علائم بالینی این بیماری می‌توان بی اشتهایی، استفراغ، تب، بی میلی به حرکت، سختی تنفس است.

در برخی موارد نیز زردی، خون ریزی، لزرش عضلانی، مدفوع خونی، تکرر ادرار، نارسایی کلیوی، و بوی بد اوره از دهان مشاهده می‌شود.

لپتوسپیروز در انسان

اگر چه تمرکز این مطلب بر معرفی بیماری لپتوسپیروز در سگ‌ها است، اما لازم است علائم این بیماری در انسان نیز معرفی شود تا در صورت مشاهده سریعا برای درمان اقدام شود.

همانطور که در ابتدای این مطلب گفتیم به این بیماری در انسان تب شالیزار گفته می‌شود.

این بیماری در انسان بیشتر به عنوان یک بیماری وابسته به شغل شناخته می‌شود و در افرادی که دارای مشاغلی خاص مانند کار در مزارع برنج، نیشکر، دامپزشکان، کار در آزمایشگاه، کارکنان کشتارگاه‌ها و دامپروران هستند بیشتر دیده شده است.

البته در مواردی هم گزارشاتی از بیماری در سربازان که به اردوگاه‌های جنگلی اعزام شده اند و یا در افرادی که به‌عنوان ورزش و تفریح به اردو در مناطق پرباران و یا شنا در برکه ها و استخرهایی که از آب جاری پر می شوند نیز وجود دارد.

در مناطق شمالی کشور این بیماری با نام تب بیجار معروف است و همه ساله تعداد زیادی از شالیکاران کشور در اثر ابتلا به این بیماری در بیمارستان‌های منطقه بستری می‌شوند.

هر چند درمان به موقع بیماری بسیار موفقیت آمیز است اما مشکل اصلی تشخیص به موقع و عدم اشتباه آن با بیماریهای مشابه است.

به همین دلیل در بعضی از منابع این بیماری به عنوان یک بیماری چند چهره شناخته می‌شود. نشانه های بیماری در مواردی مشابه آنفلوآنزا بوده و ممکن است با آن اشتباه شود.

البته فرمهای دیگر بیماری در انسان وجود دارد شامل: سندرم ویل (weil ) که با یرقان، نارسایی کلیوی، خونریزی، میوکاردیت همراه با آرتیمی مشخص می‌شود.

فرم ﻣﻨﻨژیت/ ﻣﻨﻨﮕوآﻧسفالیت که با نشانه های عصبی همراه است و فرم خونریزی ریوی که همراه با نارسایی تنفسی است.

علائم بالینی در انسان

در مجموع علایم بیماری در انسان شدیداً متغیرند. بطور خلاصه بیماری در انسان عموماً‌ با یکی از چهار شکل زیر رخ می دهد:

  • بیماری ملایمی شبیه آنفولانزا
  • سندرم weil که با یرقان، نارسایی کلیوی، خونریزی، میوکاردیت همراه با آرتیمی مشخص می‌شود.
  • ﻣﻨﻨژیت/ ﻣﻨﻨگوآﻧسفالیت
  • خونریزی ریوی همراه با نارسایی تنفسی. گاهی فرم پوستی بیماری با راش‌های جلدی نیز دیده می‌شود.

در صورت ورود باکتری به بدن و پس از طی دوره کمون (اختفا) ۷ تا ۱۳ روزه در مرحله اول بیماری (باکتریمی) نشانه‌های زیر ظاهر می‌شود: تب و لرز، درد عضلانی به خصوص در ناحیه عضلات ران و کمر، سرفه و درد در ناحیه سینه، یرقان، تورم و پرخونی غشا ملتحمه چشم به صورت دو طرفی، درد مفاصل، ترس از نور، جوشهای قرمز پوستی، بی اشتهایی، تهوع و استفراغ، گاهی اسهال، مننژیت آسپتیک و در زنان حامله خطر از بین رفتن جنین و سقط وجود دارد.

البته بسته به سروتیپ عامل بیماری ممکن است یک یا تعدادی از نشانه های فوق ظاهر شود. بعد از طی مرحله اول بیماری (۴ تا ۹ روز) با ظهور پادتن‌ها لپتوسپیراها از خون محو شده و در کلیه‌ها متمرکز شده و بطور متناوب از طریق ادرار دفع می‌شوند.

این مرحله که به آن مرحله لپتوسپیروری می‌گویند می‌تواند ماهها ادامه یابد.

منابع:

  • لپتوسپیروز: بیماری قابل انتقال از حیوانات به انسان، غلامرضا عبداله‌پور ۱۳۹۵ انتشارات دانشگاه تهران، بازیابی شده از اینجا
  • راهنمای بیماری‌های عفونی سگ و گربه، دکتر محمد رضا محزونیه، دکتر داریوش شیرانی، اعظم مختاری، ۱۳۸۸، انتشارات دانشگاه شهرکرد

 

همچنین در این زمینه بخوانید:

 




دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *